آخرین اخبار : 

۴- بررسی خطوط خوش­نویسی كتيبه­ های سنگ مزارهای شهدای جنگ چالدران درشهیدگاه اردبیل / صابر صفایی

 

چکیده:

 سنگ مزارهای هردوره­ ی تاریخی، متناسب با فرهنگ و هنر آن دوره ساخته شده و اطلاعات

تاریخی،سیاسی، مذهبی و اعتقادات مردمی را به آینده منتقل می­ کنند.

یکی از هنرهای کاربردی و قدیمی درایران حکاکی سنگ مزار است که ارتباط بسیار نزدیک و

گسترده ­ای با هنر خوشنویسی ایرانی دارد،

بنابراین سوالی مطرح می­ شود که چرا در همه­ ی سنگ مزارها، از خوشنویسی استفاده شده

و دلیل هنرنمایی خوشنویسان دوره­ های مختلف، برای ایجاد زیبایی و تنوع اقلام در سنگ مزار

چه بوده ­است؟

در پژوهش­های پیشین، نسبت به کاربرد، زیبایی­ شناسی و تنوع اقلام خوشنویسی در کتیبه ­نگاری

سنگ مزار کمتر پرداخته شده­ و عموما سعی در خواندن متن کتیبه ­ها و یا شکل سنگ مزار

داشته­ اند.

با توجه به تحلیل و بررسی انجام شده در سنگ مزارهای شهیدگاه از اقلام مختلف و متنوع

خوشنویسی ایرانی – اسلامی چون: کوفی بنایی، نسخ، نستعلیق، رقاع و توقیع، ثلث، کوفی تزیینی

و ثلث ریحانی به نحو احسن و هنرمندانه استفاده شده ­است.

هنرمندان باذوق، برای خلق یک اثر فاخر و توجه به زیبایی بیشتر سنگ­ مزار­ها و همچنین به تناسب

درجه ­ی اهمیت و اعتبار حکومتی یا مذهبی متوفّی، از چند قلم برای نگارش و حکاکی بهره

جسته­ اند.

گاهی نیز سوای ضلع اصلی، چهارضلع جانبی سنگ مزارها را با خطوط و نقوش تزیینی آراسته­ اند.

با تحقیق میدانی انجام شده بر روی سنگ مزارهای موجود، این نکته نیز قابل توجه است که کاربرد

و استفاده از «خط ثلث» در دوره­ ی صفوی تا قاجار نسبت به خطوط دیگر بیشتر بوده و تقریبا در

اکثر سنگ مزارهای شهدای جنگ چالدران و سنگ مزارهای الحاقی، از خط ثلث بهره گرفته شده

­است.

در نگارش کتیبه­ های سنگ مزارهای شهیدگاه، بعد از ذکر نام و القاب متوفی، استفاده از متون

مذهبی،آیات،احادیث و همین­طور ذکر نام پیامبر(ص)، مولا علی(ع) و لفظ جلاله ­ی«الله» مرسوم

بوده که البته نام علی(ع)بیشتر از پیامبر(ص) با خط کوفی بنایی نگارش شده­ است.

واژه­ های کلیدی:

شهیدگاه، بقعه­ ی شیخ صفی­ الدین، سنگ مزار، اقلام خوشنویسی، حکاکی.


صابرصفایی،مدرس دانشگاه آزاداسلامی، واحد اردبیل،باشگاه پژوهشگران ونخبگان جوان اردبیل

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *