آخرین اخبار : 

۶- اوضاع سیاسی و اجتماعی ماورالنهر  در دورۀ مغول با تاکید بر نقش و جایگاه خاندان یلواچ/ معصومه حیدری مهر

 

چکیده: 

 اهمیت تجارت  و جاده ابریشم نزد مغولان  و موقعیت سوق الجیشی ماورالنهر که این جاده از آن

می­ گذشت منجر به این شد که پس از سرنگونی حکومت خوارزمشاهی اداره مناطق شهرنشین

ماوراءالنهر یعنی سمرقند و بخارا به یک بازرگان مسلمان خوارزمی به نام محمود یلواچ که مشاور و

سفیر چنگیزخان نزد سلطان محمد خوارزمشاه بود اعطا شود، با مرگ چنگیزخان، محمود یلواچ از

جانب اوکتای حکومت ختا را بر عهده گرفت و پسرش مسعود یلواچ جانشین پدر در ماورالنهر شد که

در این زمان جزئی از اولوس جغتای محسوب می­شد. در واقع می­توان گفت محمود و مسعود یلواچ

در اوج قدرت و وحدت امپراطوری مغول (از چنگیز تا مرگ منگو قاآن) نایب خان بزرگ مغول در

ماوراءالنهر و اولوسجغتای محسوب می­شدند.

حکومت محمود یلواچ و سپس مسعود در سرزمین وسیعی از بیش بالیغ تا بخارا امتیاز بزرگی برای

مسلمانان این مناطق بود که از نفوذ و قدرت خویش در جهت رفاه عام استفاده کردند.

با حسن تدبیر و اقدامات محمود و مسعود یلواچ در ماوراءالنهر، شهر های آن تجدید بنا و ترمیم

شده دارای رونق و شکوفایی شدند، مسعود بیک بارها مانع نهب و غارت و ویرانی این مناطق در

جریان جنگ های داخلی بین شاهزادگان چنگیزی شد، وی را باید معروفترین و معتبرترین شخصیت

این دوره از حکومت مغول دانست و چون عمری دراز داشت و دوران حکومتش طولانی بود

موفقیتهای فراوان در زمینه عمران و آبادی کسب کرد. با مرگ مسعود این مناطق رو به افول

گذاشتند و صحرانشینان ترک– مغول (جغتائیان) یکه تاز این مناطق شدند.

در این مقاله سعی شده است تا اوضاع سیاسی و اجتماعی ماوراء النهر در دورۀ حاکمیت مغولان

با تاکید بر نقش خاندان یلواچ در امپراطوری مغول به ویژه در ماوراء النهر که جزئی از اولوس

جغتای محسوب می ­شد، مورد بررسی قرار گیرد.

کلید واژه:

مغول، اولوس چغتای، محمود یلواچ، مسعود یلواچ، ماوراء النهر

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *